Το έθιμο της κυρά-Σαρακοστής είναι από τα παλιότερα έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα, σήμερα όμως λίγο πολύ ξεχασμένο. Χρησίμευε πάντα ως ημερολόγιο για να μετράμε τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα, καθώς η κυρά-Σαρακοστή έχει 7 πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής.
Πρόκειται για ένα έθιμο που τείνει στις ημέρες μας να εκλείψει, ενώ παλαιότερα το συναντούσαμε σε όλο τον ελλαδικό χώρο με διάφορες παραλλαγές και χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής.
Η κυρά-Σαρακοστή, στις περισσότερες περιοχές, ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα, που έμοιαζε με καλόγρια, με 7 πόδια, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, ένα σταυρό γιατί πήγαινε στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αρχής γενομένης από το Σάββατο μετά την Καθαρά Δευτέρα, της έκοβαν ένα πόδι. Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο. Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι (περιοχή της Χίου), το οποίο τοποθετούσαν μαζί με άλλα. Όποιος το έβρισκε θεωρούνταν τυχερός και γουρλής. Σε κάποιες περιοχές, το έβδομο πόδι το τοποθετούσαν μες στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι.
Έφτιαξα ένα πατρόν όπου στην ποδιά της η κυρά-Σαρακοστή έχει ένα βιβλιαράκι με όσα πρέπει να ξέρουμε. Από πάνω κολλάμε την ποδιά της και τέλος το σώμα της έτσι ώστε τα χέρια να κρατούν κλειστό το βιβλιαράκι.
Για να φτιάξεις τη δική σου Κυρά-Σαρακοστή θα χρειαστείς:
-1 κούπα αλάτι λεπτό
-3 κούπες αλεύρι
-1 κούπα νερό
Σε ένα λεκανάκι βάζουμε το αλάτι και το αλεύρι και ανακατεύουμε καλά με ένα κουτάλι. Προσθέτουμε λίγο λίγο το νερό και ζυμώνουμε προσεκτικά. Ανοίγουμε με τον πλάστη τη ζύμη και με ένα μαχαίρι σχεδιάζουμε το περίγραμμα (κεφάλι, σώμα, εφτά πόδια). Προσθέτουμε τις λεπτομέρειες: ποδιά, τσεμπέρι, χέρια, σταυρό πάνω από το κεφάλι κλπ.. Με μία οδοντογλυφίδα σχεδιάζουμε τα μάτια και διακοσμούμε την ποδιά ή ό,τι άλλο θέλουμε (διάφορα μπαχαρικά, όσπρια, ζυμαρικά). Τοποθετούμε τη φιγούρα σε ταψί με λαδόκολλα και ψήνουμε στους 160 βαθμούς για μισή περίπου ώρα, μέχρι να στεγνώσει η ζύμη.
ΠΡΟΣΟΧΗ!
Η Κυρά-Σαρακοστή δεν έχει στόμα, γιατί νηστεύει.
Δεν έχει μύτη, για να μη μυρίζει τα αρτύσιμα φαγητά και μπαίνει σε πειρασμό.
Έχει τα χέρια της σταυρωμένα, γιατί προσεύχεται.
Έχει τα μάτια της κλειστά, για να μη βλέπει.
Και, φυσικά, έχει εφτά πόδια, ένα για κάθε μία βδομάδα ως το Πάσχα.
Την Κυρά Σαρακοστή που είναι έθιμο παλιό οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν με αλεύρι και νερό!
Για στολίδι της φορούσαν στο κεφάλι της σταυρό και το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό! Και μετρούσαν τις ημέρες με τα πόδια της τα εφτά κόβαν ένα τη βδομάδα, μέχρι να ρθει η Πασχαλιά!
